Genel Vana Bilgileri 10
3.3. KENDİNDEN TAHRİKLİ VANALAR
3.3.1. ÇEKVALF (CHECK VALVE- RÜCKSCHLAGKLAPPE)
Çek valfler; içinden geçen akışkanın geriye dönmesini engellemek amacı ile üretilen emniyet armatürleridir. Her türlü akışkan için kullanılabilecek değişik tipleri mevcuttur.
Çek valf tipleri:
- Kalkışlı çek valfler (Lift check valves- Rückschlagventile):
Kapatma elemanı oturma yüzeyine dik doğrultuda hareket eder. Yaylı ve yaysız tipleri vardır. Her iki tipte de akışkan basıncı ile açılan klape, yaysız olan tiplerde klape ağırlığı, yaylı tiplerde ise yay kuvveti ile kapatırlar. Yaysız tipler sadece; dik olarak, klape oturma yüzeyinin üstünde olacak şekilde monte edilebilirler. Yaylı tipler ise prensipte yatay ve düşey monte edilebilirler. Küçük anma ölçülerinde (DN 300´e kadar) imal edilirler. Oturmalı tip (Glob) vana gövdeleri kullanılarak imal edildikleri gibi, eksenel- düz gövdeli tipleri de vardır. Vidalı, flanşlı, sıkıştırmalı tip bağlantılar söz konusudur.
Avantajları: Klape stroku diğer tiplere göre daha kısadır. Bu yüzden daha çabuk kapatabilirler. Tam sızdırmazlık sağlanabilir. Parçaların tamamı özel metallerden seçilerek yüksek sıcaklıklara ve anma basınçlarına çıkılabilir.
Dezavantajları: Direnç faktörleri diğer tiplere göre daha yüksektir.
- Çalpara çek valfler (Swing check valves- Rückschlagklappen):
Kapatma elemanı, oturma yüzeyinin üstünde kalan bir menteşe sistemi ekseninde salınım hareketi yapar. Klape menteşe ekseni oturma yüzeyinin üstünde kalmak şartı ile yatay ve düşey monte edilebilirler. Ani kapanmalarını önlemek üzere; ağırlık, yay, amortisör uygulanabilen kollu tipleri vardır. DN 1000´e kadar imal edilirler. Anma basıncı
PN 16. Vidalı, flanşlı, sıkıştırmalı tip bağlantılar söz konusudur.Avantajları: Klapenin açık konumunda geçiş tam açık olduğundan, direnç faktörleri düşüktür.
Dezavantajları: Tam sızdırmazlık sağlamak zordur.
- Kaçık merkez çalpara çek valfler (Tilting check valves- Kipprückschlagklappen): Kapatma elemanı çalpara çek valfler gibi bir menteşe sistemi ekseninde salınım hareketi yaparlar, ancak menteşe sistemi, oturma yüzeyi ekseninin biraz üstündedir. DN 150´den, DN 2000´e kadar imal edilirler. Anma basıncı PN 16.
- Membranlı çek valfler (Diaphragm check valves- Membranrückflussverhinderer): Akışkan, akış yönünde ağzı kapanmış boru şeklinde membranın içine girdiğinde, membranın sahip olduğu esneme kabiliyeti sayesinde ağız açılır ve akış sağlanır. Aksi yönde ise, akışkan membranın içine girme fırsatı bulamadan, kapalı ağızda kalır, geri dönemez. Bu tür çek valfler daha çok katı parçaları da içeren pis su hatlarında kullanılır.
İşletmede dikkat edilecek hususlar:
Çek valflerde en önemli husus klapenin devamlı olarak rahat, takılmadan hareket etmesini sağlamaktır. Zamanla menteşe sisteminde veya kalkışlı vanalarda klape yatağında biriken ve sıkışan tortu, vb. maddeler klapenin hareketini engelleyebilir. Pislik tutucu kullanmak ve belirli aralıklarda bakıma alarak, temizleme yapmak sorunsuz çalışmayı sağlayacaktır.
- Bu belgenin pdf formatında kopyası: vana_bilgileri.pdf
- Bu belgenin MsWord formatında kopyası: vana_bilgileri.doc
